Aşırı Düşünme Neden Olur? Kaygıyla İlişkisi ve Baş Etme Yolları

Aşırı Düşünme Neden Olur? Kaygıyla İlişkisi ve Baş Etme Yolları

Gün içinde yaşanan olayları tekrar tekrar düşünmek, geçmişte söylenen bir sözü zihinde canlandırmak veya gelecekte yaşanabilecek olumsuz ihtimalleri sürekli değerlendirmek zaman zaman herkesin yaşayabileceği bir durumdur. Ancak bu düşünceler kontrol edilmesi zor bir hâle geldiğinde ve günlük yaşamı etkilemeye başladığında aşırı düşünmeden (overthinking) söz edilebilir.

Aşırı düşünme, kişinin aynı düşünceler etrafında dönüp durmasına rağmen çoğu zaman bir çözüme ulaşamamasıdır. Bu durum zihinsel yorgunluğa, kararsızlığa ve kaygının artmasına neden olabilir.

Aşırı Düşünme Neden Olur?

Aşırı düşünmenin tek bir nedeni yoktur. Belirsizliğe tahammül etmekte zorlanmak, hata yapma korkusu, kontrol ihtiyacı ve olumsuz deneyimler bu süreçte etkili olabilir.

Kişi gelecekte yaşanabilecek olumsuzlukları önlemek veya doğru kararı verebilmek için her ihtimali değerlendirmeye çalışabilir. Ancak bu çaba zamanla çözüm üretmekten uzaklaşarak tekrarlayan bir düşünce döngüsüne dönüşebilir.

Aşırı Düşünme ve Kaygı Arasındaki İlişki

Aşırı düşünme ile kaygı birbirini besleyebilir. Kaygı yaşayan kişi henüz gerçekleşmemiş olaylara yönelik olumsuz senaryolar üretebilir. Bu senaryolar üzerinde tekrar tekrar düşünmek ise kaygıyı artırabilir.

Örneğin önemli bir görüşme öncesinde sürekli olarak “Ya yanlış bir şey söylersem?” veya “Ya istediğim gibi geçmezse?” diye düşünmek bu duruma örnek verilebilir.

Aşırı düşünme tek başına bir psikolojik bozukluk değildir. Bununla birlikte kaygı bozuklukları gibi farklı psikolojik sorunlara eşlik edebilir.

Aşırı Düşünme Nasıl Azaltılır?

Aşırı düşünmeyle baş etmek için düşünceleri tamamen ortadan kaldırmak gerekmez. Amaç, düşüncelerle kurulan ilişkiyi değiştirebilmektir.

• Aynı düşünceleri tekrar ettiğinizi fark ettiğinizde bunun bir çözüm arayışı mı yoksa zihinsel bir tekrar mı olduğunu değerlendirin.
• Olumsuz senaryoların henüz gerçekleşmemiş ihtimaller olduğunu hatırlayın.
• Kontrol edebildiğiniz durumlara ve şu anda atabileceğiniz somut adımlara odaklanın.
• Dikkatinizi günlük etkinliklere ve içinde bulunduğunuz ana yönlendirin.

Bilişsel Davranışçı Terapi Aşırı Düşünmeye Nasıl Yardımcı Olur?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), aşırı düşünme ve kaygıyla çalışırken kullanılan psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Terapi sürecinde kişinin tekrarlayan düşünce kalıplarını fark etmesi, düşüncelerini daha gerçekçi değerlendirmesi ve kaygıyı sürdüren davranışlarını anlaması hedeflenir.

Böylece kişi her ihtimali önceden düşünmek veya her düşünceye bir çözüm bulmak zorunda olmadığını öğrenebilir.

Ne Zaman Psikolojik Destek Alınmalıdır?

Aşırı düşünme uyku düzenini bozuyor, karar vermeyi zorlaştırıyor veya günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa psikolojik destek almak yararlı olabilir.

Düşünce döngüsünün altında yatan nedenleri anlamak ve kaygıyla daha sağlıklı baş etme becerileri geliştirmek psikoterapi sürecinin önemli hedeflerindendir.

Diyarbakır’da yüz yüze psikolojik destek hakkında bilgi almak için bireysel terapi sayfamızı inceleyebilirsiniz.